Een zoekwoordenonderzoek beantwoordt één vraag: met welke woorden zoekt uw klant naar wat u doet? Dat zijn zelden de woorden die u zelf gebruikt. Het zijn de woorden van iemand die u nog niet kent en die zijn probleem intypt zoals hij het zou uitspreken. Wie die woorden kent, weet welke pagina's hij moet schrijven en welke hij kan laten. In dit artikel laat ik zien hoe u dat onderzoek zelf doet, grotendeels met gratis middelen, en waar de valkuilen zitten die ik in mijn eigen metingen tegenkwam.
Waarom uw eigen woorden bijna nooit de zoekwoorden zijn
Wie een dienst verkoopt, noemt die dienst zoals het vak dat doet. Wie ernaar zoekt, gebruikt de taal van een leek. Een advocaat schrijft over ontbinding van de overeenkomst; de klant zoekt op contract opzeggen. Een installateur schrijft over warmtepompinstallatie; de klant zoekt op cv ketel vervangen door warmtepomp. Het verschil lijkt klein en kost u de klant, want Google en AI-assistenten koppelen een pagina aan de woorden die erop staan.
Ik heb dat bij mijn eigen site gemeten. Op 31 augustus 2026 keek ik naar de zoekopdrachten die ChatGPT en Gemini zelf uitvoeren voordat ze een antwoord geven. Bij twee vragen naar een goed bureau voerden ze samen zeventien zoekopdrachten uit, en alle elf inhoudelijke bevatten het woord bureau. Op mijn site kwam dat woord nul keer voor; ik noemde mezelf elf keer specialist. Ik viel buiten de zoekopdracht voordat er iets te kiezen viel. Een zoekwoordenonderzoek had me dat vooraf laten zien.
Begin bij wat u al heeft: uw eigen Search Console
De beste gratis bron is Google Search Console, want die toont de zoekopdrachten waarop uw site nu al verschijnt, met het aantal vertoningen en uw gemiddelde positie. Heeft u die nog niet, dan is het aanmaken een kwartier werk en gratis; hoe dat gaat staat in mijn handleidingen.
Sorteer in het rapport Prestaties op vertoningen, niet op positie. Een zoekopdracht met tweehonderd vertoningen waarop u op plek 15 staat, is een grotere kans dan een zoekopdracht met één vertoning waarop u op plek 1 staat. Dat brengt me bij twee valkuilen die ik bij mezelf tegenkwam. Zoektermen met één of twee vertoningen tonen keurig positie 1,0 en betekenen niets; het waren bij mij familienamen en losse vragen. En Google verbergt zoektermen met weinig volume, dus de lijst telt nooit op tot het totaal bovenaan. Trek uw conclusies daarom uit termen met minimaal tien vertoningen per week.
Zo vindt u zoekwoorden die u nog niet heeft
Drie stappen, alle drie gratis. Stap één: typ uw dienst in Google en noteer wat het zoekvak aanvult en wat er onderaan staat bij Anderen zochten ook naar. Dat zijn echte zoekopdrachten van echte mensen. Stap twee: open de Zoekwoordplanner in Google Ads. U kunt hem gebruiken zonder een advertentie te maken. Weet wel wat u ziet: zonder advertentiebudget toont de planner afgeronde banden zoals 10 tot 100 en 100 tot 1.000 in plaats van exacte aantallen. Ik heb dat op mijn eigen account nagemeten. Voor het rangschikken van uw termen is zo'n band ruim voldoende. Stap drie: kijk naar de vragen. Typ uw dienst met wat kost, hoe lang en waarom ervoor, en noteer wat Google aanvult. Vragen zijn de zoekwoorden waarop een uitlegpagina wint.
Exacte volumes heeft u pas nodig als u tientallen termen tegen elkaar afweegt. Dan is een betaalde bron zoals DataForSEO of Semrush de moeite waard. Ter illustratie wat die oplevert: de term zoekwoordenonderzoek wordt in Nederland 320 keer per maand gezocht en de variant zoekwoorden onderzoek 880 keer, met de aanvulling gratis nog eens 110 keer (DataForSEO, Google Ads-data, 6 september 2026). Zulke cijfers vertellen u hoe vaak er gezocht wordt en ook hoe mensen het woord schrijven. Dat laatste bepaalt wat er in uw kop komt.
Hoe kiest u: volume, concurrentie en of u het kunt winnen
Een hoog volume is verleidelijk en meestal onbereikbaar. Kijk daarom verder dan het aantal en bekijk wie er nu op plek 1 tot 10 staat. Zijn dat de eigen pagina's van Google, landelijke tools en Wikipedia, dan is het voor een klein bedrijf een verloren race. Zijn het bureaus en blogs van uw eigen formaat, dan is er ruimte. Bij de term zoekwoordenonderzoek zelf zag ik op 6 september 2026 tien middelgrote bureaus en tools, plus een AI-samenvatting bovenaan die vijf van hen citeerde. Winbaar, maar niet met een halve pagina.
Mijn vuistregel voor het mkb: kies per pagina één hoofdterm met een paar honderd zoekopdrachten per maand en een lijst aanvullende termen met tien tot honderd. Die kleine termen winnen u snel, en samen leveren ze meer bezoekers op dan de ene grote term waarop u nooit boven de bureaus met een marketingafdeling uitkomt. Wat een pagina daarna moet bevatten om echt te scoren, staat in mijn artikel over SEO-teksten schrijven.
Wat AI-assistenten anders doen met uw zoekwoorden
ChatGPT, Gemini en Perplexity zoeken ook, maar anders. Ze bedenken zelf zoekopdrachten voordat ze antwoorden, en ze citeren pagina's die de vraag letterlijk beantwoorden. In mijn maandelijkse metingen, die ik sinds 18 juli 2026 doe, neemt Perplexity zinnen uit doelgroepomschrijvingen bijna woordelijk over. Een zoekwoordenonderzoek voor AI is dus hetzelfde onderzoek als voor Google, met één extra stap: schrijf de vraag zoals uw klant hem stelt letterlijk op de pagina, als kop en als eerste zin eronder. Hoe dat per systeem werkt, leest u op mijn pagina over AI-vindbaarheid.
Wilt u weten welke zoekwoorden voor uw bedrijf het meeste opleveren en waar u nu op staat? Dat is precies wat ik in de gratis vindbaarheidsscan meet, met echte volumes en echte posities.
Veelgestelde vragen
Wat kost een zoekwoordenonderzoek?
Zelf doen met Search Console en de Zoekwoordplanner kost u alleen tijd, reken op een middag voor een eerste ronde. Laat u het doen, dan zit het bij mij in de gratis vindbaarheidsscan en in elk traject; wat een traject kost staat op de tarievenpagina.
Hoe vaak moet ik een zoekwoordenonderzoek herhalen?
Eén keer grondig, daarna elk kwartaal een half uur in Search Console. Nieuwe zoekopdrachten verschijnen daar vanzelf zodra uw site erop gevonden wordt, en dat is de goedkoopste manier om te zien welke woorden uw klanten echt gebruiken.
Zijn gratis tools genoeg voor een klein bedrijf?
Ja. Search Console, de aanvullingen van Google en de Zoekwoordplanner met afgeronde banden zijn voor een bedrijf met één vestiging of één specialisme ruim voldoende. Exacte volumes uit een betaalde bron zijn pas nodig als u tientallen termen tegen elkaar afweegt.
Wat is het verschil met zoekwoorden voor ChatGPT en andere AI?
Het onderzoek is hetzelfde, de toepassing verschilt. AI-assistenten citeren pagina's die een vraag letterlijk beantwoorden. Zet de vraag van uw klant daarom als kop op de pagina en geef in de eerste zin eronder het antwoord; dan werkt dezelfde tekst voor Google en voor AI.
Wat kost een zoekwoordenonderzoek?
Doet u het zelf, dan kost het alleen tijd: Search Console, de Zoekwoordplanner en de suggesties van Google zijn gratis. Laat u het doen, dan is het bij mij geen losse post; het zit in elk pakket, omdat elke pagina die ik maak of herschrijf op een gemeten zoekvraag staat. Exacte volumes uit een betaalde bron kosten enkele centen per term.
Wilt u weten of adverteren in uw vak uitkomt? In een gratis kennismaking reken ik de klikprijzen en de klantwaarde van uw eigen markt met u door, en zeg ik het ook als de uitkomst is dat u er beter niet aan kunt beginnen.